5 . پراگماتيسم به يك معنى صحيح است و آن اينكه اگر چيزى خير كامل بود ، خير مطلق بود ، علامت اين است كه حق هم هست . 6 . دربارهء دين به طور كلى دو بحث است : يكى حق بودن يعنى به نام خدا بودن و آينده اى كه نشان مىدهد حقيقت است ديگر از نظر خيررسانى ، رفع حوايج . 7 . اسلام و مشكلات عصر حاضر . در حقيقت بحث دربارهء ناراحتيها ، بحرانهاى عصر حاضر است . آيا اسلام مىتواند پناهگاهى باشد براى خطرها و ناملايماتى كه وجود دارد ؟ . 8 . مشكلات و ناراحتيهاى بشر چه بوده است ؟ دشمنان بشر چه بوده است ؟ ريشهء ناراحتيهاى بشر را در چه چيزهايى بايد جستجو كرد ؟ در ضعف ( در برابر طبيعت ) ، جهل ، بيمارى ، مصائب ، فقر ، اضطراب و دلهره ها ، ظلم و تبعيض و بىعدالتى ، آز و حرص و خودپرستى . آيا دين در گذشته به مبارزه با اين ريشه ها يا دشمنان پرداخته يا در كنار آنها بوده است ؟ . 9 . در دو سه قرن گذشته ، ريشهء ريشه ها را و اعدى عدو را جهل مىدانستند . بعد معلوم شد علم براى تسلط انسان بر طبيعت ، خوب ابزارى است اما براى تسلط انسان بر نفس خود [ نه ] . 10 . [ ] تمدن غرب و انحطاط امپراطورى روم ( از نظر عامل معنوى ) ، كتاب تنزل غرب . همانطور كه در ورقه هاى آيندهء دين ) * به نقل از مقالهء « بحرانهاى اجتماعى كنونى مغرب زمين » نقل كرده‌ايم ، بحرانهاى حل ناشدنى اجتماعى امروز بحران اقتصادى و سياسى نيست بحرانهاى حل ناشدنى و گره هاى كور بحران معنوى است . اين بحرانها عبارت است از : ازدياد روز افزون خودكشىها ، بيماريهاى روانى و اختلالات عصبى ، هيپىگرى ، عصيان و تمرد جوانان ، اختلال در نظام خانوادگى و ازدياد آمار طلاق و ازدواجهاى زودگسل ، دور شدن از طبيعت به واسطهء آلودگى محيط زيست و به واسطهء پايان يافتن منابع طبيعى ، شهرنشينى و كمبود عواطف ، زندگى در كلوپها و با قمار و